Artikelen

Het onbewuste

Verstuurd op 14 november 2012

Mocht u onverhoopt de nieuwsbrief niet in de juiste opmaak ontvangen of kunnen lezen, klik hier voor de online versie.
Het onbewuste wordt door veel mensen nog steeds geassocieerd met een soort duistere speelplaats van onderdrukte verlangens en seksuele fantasieën. Dit idee komt van de bekende psycho-analyticus Sigmund Freud. Hij zag het onbewuste als de verzamelplaats van aangeboren driften, verdrongen verlangens en traumatische ervaringen. En deels is dit ook zo, maar het onbewuste is veel meer dan dat alleen.

 
De wetenschap heeft het idee van een onbewuste heel lang bestempeld als lariekoek voor psychologen. Dat is misschien niet zo vreemd, want heel lang kon er niet wetenschappelijk worden aangetoond dat er überhaupt zoiets bestaat als 'een onbewuste'. In 1963 ontdekte de Engelse neurochirurg W. Grey Walter dat mensen, voordat ze zich bewust zijn van een gevoel, al naar dat gevoel gaan handelen. Als een mens alleen maar een bewuste zou hebben, zou dit niet mogelijk zijn.

Tijdens het onderzoek werden elektroden bevestigd om hun hersenactiviteit te meten. Hij vroeg hen naar een dia te kijken, en op een knop te drukken wanneer deze dia hen ging vervelen. Wat de proefpersonen opviel, was dat telkens wanneer ze op de knop wilden drukken er net een nieuwe dia getoond werd. Wat ze niet wisten was dat een impuls uit hun hersenen zorgde ervoor dat er een nieuwe dia kwam. Freud's gedachte dat we ons vaak niet bewust zijn van de eigenlijke beweegredenen van onze gedragingen, gevoelens en gedachten werden wetenschappelijk aangetoond.

Wat is het onbewuste?

Die vraag is niet zo eenduidig te beantwoorden. Een definiitie die vaak wordt gebruikt is dat met het onbewuste alle psychologische processen worden bedoeld waarvan we ons niet bewust zijn, maar die ons gedrag, denken en emoties wel beinvloeden. Ab Dijksterhuis (hoogleraar van het onbewuste) gaat nog een stapje verder en zegt dat het onbewuste zo ongeveer alles doet wat psychologisch van belang is. Het bewustzijn wordt alleen af en toe geconfronteerd met het eindproduct.

Een beeld wat hier vaak voor wordt gebruikt is het beeld van de ijsberg. Hiervan zien we slechts het topje (bewustzijn), maar het grootste gedeelte (onbewuste) zit verstopt  onder de oppervlakte is. Het bewustzijn is - in de woorden van Ab Dijksterhuis - een slecht geïnformeerde woordvoerder die geen weet heeft van de processen onder de oppervlakte.


Wat doet het onbewuste

Dat het onbewuste zoveel doet is maar goed ook, want ons bewustzijn kan niet zoveel aan. Niet meer dan twee tot drie bits aan informatie, de rest wordt overgelaten aan het onbewuste. Iedere seconde krijg je als mens ontelbaar veel informatie via je zintuigen binnen. Nu je dit leest is je aandacht bijvoorbeeld niet bij het gevoel in je voeten (nu natuurlijk wel, omdat ik het benoem). En nu je je voeten voelt ben je je niet bewust van het licht in de kamer, de temperatuur, eventuele geluiden buiten, spanning in je lichaam, de smaak in je mond,  enzovoorts.

Op het moment dat ik ze benoem word je er bewust van, maar tot die tijd niet. Dat hoeft ook niet, want je onbewuste houdt zich daar mee bezig. En als het noodzakelijk is, sluist je onbewuste de informatie door naar je bewuste. Bijvoorbeeld als het te koud wordt in ruimte waar je bent merk je dat op en vervolgens doe je een trui aan of zet je de verwarming iets hoger.

 

Vaardigheden

Een andere belangrijke taak van het onbewuste heeft te maken met je vaardigheden. Als je leert autorijden is dat in het begin best veel wat je moet doen. Je moet op de weg letten, op de verkeersborden. Je moet naast je kijken, maar ook in de spiegels. Je moet je snelheid in de gaten houden, schakelen op het juiste moment, waarbij je de koppeling in moet drukken, het gas los moet laten dan schakelen en vervolgens weer de koppeling loslaten en het gas in. En als je nou alleen op de weg bent, maar je moet ook nog eens alle andere auto's, fietsers en voetgangers in de gaten houden! Daarbij heb je drie pedalen en maar twee voeten?!

Niet zo vreemd dat het even duurt voordat je dit leert. Maar, op het moment dat je het geleerd hebt is het een eitje. Dat komt omdat je vanaf dat moment je onbewuste autorijdt en je er dus niet meer over hoeft na te denken. Autorijden doe je namelijk het beste onbewust. Dat geldt voor alle vaardigheden. Leg maar eens iemand uit hoe je je schoenen moet strikken, je raakt makkelijk zelf verstrikt. Je vingers weten dit eigenlijk veel beter weten dan jij.

Hypnotherapie en het onbewuste

Hypnotherapie maakt gebruik van trance (hypnose) en de belangrijkste reden hiervoor is omdat trance je in staat stelt om te communiceren met je onbewuste. In dit onbewuste zitten - zoals Freud al zei - onverwerkte herinneringen en verborgen verlangens, maar daarnaast is het onbewuste ook een reservoir van hulpbronnen en vaardigheden die je kan aanspreken.










Overzicht alle nieuwsbrieven

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws op hypnotherapie gebied.

Vul uw e-mailadres in