Artikelen

Lezing Universiteit van Utrecht

Verstuurd op 11 december 2010

Mocht u onverhoopt de nieuwsbrief niet in de juiste opmaak ontvangen of kunnen lezen, klik hier voor de online versie.
Op 25 november gaf ik een lezing en workshop tijdens het congres Bewust van het Onbewuste op de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Utrecht. Hieronder lees je een gedeelte uit die lezing.


De organisatie heeft mij gevraagd om de lezing zo wetenschappelijk mogelijk te houden. Nu probeert de wetenschap al 200 jaar te achterhalen wat hypnose eigenlijk is, maar men heeft nog steeds geen idee hoe hypnose echt werkt. We kunnen zien wat iemand doet in hypnose, maar het is niet duidelijk waarom iemand dat doet en hoe het neurologisch gezien werkt.

De vraag hoe hypnose werkt is natuurlijk onderdeel van een veel grotere puzzel, namelijk: hoe werkt het bewustzijn? Door modern hersenonderzoek krijgen we steeds meer inzicht in de rol van de hersenen bij de verwerking van zintuiglijke indrukken. De vraag echter waarom de neurale activiteit in het brein tot zoiets als bewustzijn leidt wordt hiermee niet beantwoord.

In 2000 heeft de filosoof John Searle geprobeerd een aantal universele kenmerken van het menselijk bewustzijn aan te geven. Hij vooronderstelt hierbij dat het bewustzijn een neurobiologisch fenomeen is. Dat wil zeggen dat een verklaring voor het bewustzijn te vinden moet zijn in het brein. "Het is een biologisch fenomeen en onderdeel van het menselijk lichaam, net als het spijsverteringsstelsel of spieren. Het grote verschil is echter dat we van veel biologische processen van het menselijk lichaam   - zoals het spijsverteringsstelsel - vrij goed begrijpen hoe het werkt, maar geen idee hebben wat ons bewustzijn is."

Voor het antwoord op de vraag wat ons bewustzijn is, zullen we dus in ons  brein moeten kijken, maar wat we daar vinden is teleurstellend  weinig. Rob van Lieris, universitair docent en senior onderzoeker van het Instituut voor cognitie en Informatie aan de Radbout Universiteit, zegt over het bewustzijn het volgende: Wie is die waarnemer? Is er een 'ik' die de wereld inkijkt? Binnen de cognitieve neurowetenschappen lijkt steeds minder plaats te zijn voor zo'n 'zelf'. Onder de schedeldak blijkt niemand thuis. Het organisme kan vergeleken worden met een complexe machine met de vrije wil als bonus-illusie.

Alles bij elkaar genomen is het dus zeer onwaarschijnlijk dat de wetenschap snel met een sluitende verklaring voor hypnose komt. Daarom is het dan ook niet zo vreemd dat er rondom hypnose nog vaak iets mysterieus hangt. Daarnaast leent hypnose zich goed voor een TV of theatershow waarbij de hypnotiseur zichzelf bovennatuurlijke krachten toedicht en hypnose vaak als een magisch natuurverschijnsel wordt gepresenteerd. 

Doordat deze vorm van hypnose voor veel mensen de enige referentie is, bestaan er nog steeds veel misvattingen. Dit bleek wel toen afgelopen zomer bekend werd gemaakt dat het Juiiana Kinderziekenhuis in Den Haag op grote schaal hypnose gaat gebruiken voor de behandeling van angst, stress en pijn.

Er werden hierover zelfs kamervragen gesteld aan de toenmalige minister Klink die de angstige volksvertegenwoordigers verzekerde dat "de inzet van alternatieve behandelingsmethoden geen bedreiging vormt voor
de volksgezondheid". Dat zal ze vast gerustgesteld hebben.

In 2007 is een onderzoek gedaan vanuit het Amsterdams Medisch Centrum (AMC) en het Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Hierbij werd onderzoek gedaan naar de effectiviteit van hypnose bij kinderen met het Prikkelbaredarmsyndroom (PDS) en andere onbegrepen buikklachten.

De helft van ruim vijftig kinderen kreeg zes hypnotherapiesessies gedurende drie maanden. De andere helft kreeg een standaardtherapie van een kinderarts. Van de groep kinderen in de standaardtherapie was na één jaar 25 procent pijnvrij, in de hypnosegroep was dat maar liefst 85 procent.

Kenmerken van trance

Nu we iets meer duidelijkheid hebben over wat hypnose is kunnen we gaan kijken naar de kenmerken van hypnose.  Een hypnotische trance wordt gekenmerkt door:

1. Diepe ontspanning
2. Verhoogde suggestibiliteit
3. Naar binnen gerichte aandacht.


Suggestibiliteit is de mate waarin iemand in staat is om suggesties kritiekloos te aanvaarden. Het is een misverstand dat dit iets zou zeggen over de intelligentie of de wilskracht van de persoon.

Een ander misverstand is dat iemand in hypnose niets meer meekrijgt van de wereld om hem heen. Wanneer dit het geval zou zijn is het onmogelijk voor de therapeut om met de cliënt te communiceren. Je kunt hypnose wellicht het beste vergelijken met dagdromen of het lezen van een boek of kijken naar een film. Deze activiteiten worden vaak omschreven als dagelijkse trances. Je bent je volledig bewust, maar je sluit bepaalde stimuli rondom je uit.

Wanneer een cliënt in trance gaat, geeft de therapeut bepaalde suggesties. De therapeut laat de cliënt zijn aandacht focussen op dit idee of deze gedachte tot het punt waarop deze 'waar' wordt. Rijst de vraag: Hoe kan het dan dat iemand zo open staat voor deze suggesties? Wat is het verschil met een normale bewustzijnstoestand?

De reden dat iemand in hypnose suggesties zo goed opvolgt, is dat je in trance direct communiceert met het onbewuste van de cliënt. De ontspanning en het sturen van de aandacht zorgen ervoor dat het bewuste denken een minder actieve rol speelt. In deze staat neemt je 'bewustzijn' plaats op de achterbank, terwijl je onbewuste op de bestuurdersstoel zit. Dit zorgt ervoor dat de therapeut direct met het onbewuste kan communiceren; alsof het proces van hypnose een controle
paneel opent in je brein. Hierdoor kan de verandering dus direct in het onbewuste van de cliënt plaatsvinden.

Hypnose kan onder andere gebruikt worden voor de behandelingen van angststoornissen, pijnbestrijding, traumaverwerking, depressie, stressreductie, eetstoornissen, tinnitus en hyperacusis. Belangrijk hierbij is dat de verandering plaatsvindt in het onbewuste. In de praktijk betekent dit dat de verandering natuurlijk aanvoelt voor de cliënt; alsof het altijd zo is geweest. De cliënt hoeft dus niet 'bewust' iets anders te doen.








 



Overzicht alle nieuwsbrieven

Aanmelden nieuwsbrief

Meld je aan voor de nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws op hypnotherapie gebied.

Vul uw e-mailadres in